Τι είναι το ανεύρυσμα εγκεφάλου;
Το ανεύρυσμα εγκεφάλου είναι μια τοπική διόγκωση στο τοίχωμα μιας αρτηρίας του εγκεφάλου. Δημιουργείται όταν ένα σημείο του αγγείου εξασθενεί και σταδιακά «φουσκώνει», σχηματίζοντας μια προεξοχή σαν μικρό μπαλόνι. Για τον λόγο αυτό αναφέρεται συχνά και ως ενδοκράνιο ή εγκεφαλικό ανεύρυσμα. Συνήθως εμφανίζεται στα σημεία όπου οι αρτηρίες διακλαδίζονται, καθώς εκεί το αγγειακό τοίχωμα δέχεται μεγαλύτερες πιέσεις. Επειδή η περιοχή αυτή είναι πιο λεπτή και αδύναμη, υπάρχει κίνδυνος το ανεύρυσμα να αυξηθεί σε μέγεθος ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, να υποστεί ρήξη. Η εμφάνισή του στον γενικό πληθυσμό υπολογίζεται περίπου στο 2%-5%, ενώ είναι συχνότερο σε άτομα με κληρονομικότητα. Η μέση ηλικία εμφάνισης κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 50 και 60 ετών.
Ποια είναι τα είδη;
Τα ανευρύσματα εγκεφάλου διακρίνονται σε διαφορετικούς τύπους, ανάλογα με το σχήμα και τα χαρακτηριστικά τους. Το σακοειδές ή αγγειακό ανεύρυσμα είναι ο συχνότερος τύπος, καθώς αφορά περίπου το 90% των περιπτώσεων. Μοιάζει με μικρό «μούρο» ή «μπαλόνι» που προεξέχει από την αρτηρία και εμφανίζεται συχνότερα στη βάση του εγκεφάλου. Το ατρακτοειδές ανεύρυσμα προκαλεί διάταση σε όλη την περίμετρο της αρτηρίας. Αντίστοιχα, το ανεύρυσμα διάσπασης προκύπτει όταν υπάρχει βλάβη στο εσωτερικό τοίχωμα του αγγείου, διαταράσσοντας τη φυσιολογική ροή του αίματος. Πιο σπάνιο είναι το μυκωτικό ανεύρυσμα, το οποίο σχετίζεται με λοίμωξη που αποδυναμώνει το τοίχωμα της αρτηρίας.
Ανεύρυσμα εγκεφάλου: Ποια είναι τα αίτια;
Η ακριβής αιτία δημιουργίας ενός ανευρύσματος εγκεφάλου δεν είναι πάντα πλήρως κατανοητή. Στις περισσότερες περιπτώσεις, σχετίζεται με αποδυνάμωση του τοιχώματος μιας αρτηρίας, η οποία σταδιακά λεπταίνει και γίνεται πιο ευάλωτη στις πιέσεις που ασκεί η ροή του αίματος. Για τον λόγο αυτό, τα ανευρύσματα εμφανίζονται συχνότερα στα σημεία όπου οι αρτηρίες διακλαδίζονται, καθώς εκεί το αγγειακό τοίχωμα είναι πιο ευαίσθητο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η δημιουργία ανευρύσματος μπορεί να σχετίζεται με τραυματισμό στο κεφάλι ή με λοιμώξεις που επηρεάζουν τα αιμοφόρα αγγεία. Παράλληλα, ορισμένες συγγενείς καταστάσεις που προκαλούν αδυναμία στα τοιχώματα των αρτηριών ενδέχεται να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισής του.
Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου για ανεύρυσμα εγκεφάλου;
Ορισμένοι παράγοντες μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισης ανευρύσματος εγκεφάλου ή ρήξης του.
Οι σημαντικότεροι είναι οι εξής:
• Κάπνισμα και άτμισμα
• Αρτηριακή υπέρταση
• Αυξημένη ηλικία, κυρίως μεταξύ 40 και 60 ετών
• Γυναικείο φύλο
• Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
• Χρήση ουσιών, όπως κοκαΐνη ή αμφεταμίνες
• Αθηροσκλήρωση
• Οικογενειακό ιστορικό ανευρύσματος εγκεφάλου
• Κληρονομικές παθήσεις που επηρεάζουν τα αγγεία
• Τραυματισμός στο κεφάλι ή ορισμένες λοιμώξεις.
Τι συμπτώματα προκαλεί το ανεύρυσμα εγκεφάλου;
Τα περισσότερα ανευρύσματα εγκεφάλου δεν προκαλούν συμπτώματα, ιδιαίτερα όταν είναι μικρά και δεν έχουν υποστεί ρήξη. Σε αρκετές περιπτώσεις εντοπίζονται τυχαία κατά τη διάρκεια απεικονιστικών εξετάσεων που πραγματοποιούνται για άλλες παθήσεις. Όταν όμως ένα ανεύρυσμα μεγαλώσει και πιέσει γειτονικές δομές ή νεύρα του εγκεφάλου, μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα.
Συμπτώματα μη ραγέντος ανευρύσματος εγκεφάλου
Ένα ανεύρυσμα που δεν έχει αιμορραγήσει αλλά προκαλεί πιεστικά φαινόμενα μπορεί να συνοδεύεται από:
• Πόνο πάνω ή πίσω από το μάτι
• Θολή ή διπλή όραση
• Περιορισμένη κινητικότητα των ματιών
• Διευρυμένη κόρη του οφθαλμού
• Πτώση βλεφάρου
• Μούδιασμα, αδυναμία ή παράλυση στη μία πλευρά του προσώπου
Συμπτώματα ρήξης ανευρύσματος εγκεφάλου
Η πρώτη ένδειξη ενός ανευρύσματος εγκεφάλου είναι συχνά η ρήξη του, η οποία μπορεί να προκαλέσει υπαραχνοειδή αιμορραγία. Το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι ένας αιφνίδιος, πολύ έντονος πονοκέφαλος.
Παράλληλα, μπορεί να εμφανιστούν:
• Ναυτία και έμετος
• Δυσκαμψία στον αυχένα
• Θολή ή διπλή όραση
• Ευαισθησία στο φως
• Σύγχυση ή νωθρότητα
• Απώλεια ισορροπίας ή συντονισμού
• Σπασμοί
• Απώλεια συνείδησης
Aνεύρυσμα εγκεφάλου: Πώς γίνεται η διάγνωση;
Ένα ανεύρυσμα εγκεφάλου συχνά διαγιγνώσκεται μετά από ρήξη ή εντοπίζεται τυχαία κατά τη διάρκεια εξετάσεων που πραγματοποιούνται για άλλους λόγους. Η διάγνωση γίνεται με εξειδικευμένες απεικονιστικές εξετάσεις, οι οποίες επιλέγονται ανάλογα με το περιστατικό και τις οδηγίες του νευροχειρουργού. Σε αυτές περιλαμβάνονται η τρισδιάστατη αξονική αγγειογραφία, η μαγνητική αγγειογραφία και η ψηφιακή αφαιρετική αγγειογραφία. Εάν διαγνωστεί ένα μη ραγέν ανεύρυσμα, αξιολογείται ο κίνδυνος ρήξης με βάση το ιστορικό και συγκεκριμένους παράγοντες, ώστε να αποφασιστεί αν απαιτείται παρακολούθηση ή θεραπευτική αντιμετώπιση.
Πώς αντιμετωπίζεται το ανεύρυσμα εγκεφάλου;
Δεν χρειάζονται όλα τα ανευρύσματα εγκεφάλου άμεση θεραπεία. Τα πολύ μικρά ή ασυμπτωματικά ανευρύσματα συνήθως παρακολουθούνται συστηματικά. Η απόφαση για αντιμετώπιση εξαρτάται από παράγοντες όπως το μέγεθος, το σχήμα, η θέση του ανευρύσματος, το αν έχει ραγεί ή όχι, καθώς και η ηλικία και η γενική κατάσταση του ασθενούς. Οι βασικές μέθοδοι αντιμετώπισης είναι ο ενδοαγγειακός εμβολισμός και η χειρουργική αποκοπή (clipping).
Ενδοαγγειακός εμβολισμός
Ο εμβολισμός αποτελεί σήμερα μία από τις συχνότερες θεραπευτικές επιλογές. Πρόκειται για μια ελάχιστα επεμβατική τεχνική, κατά την οποία ένας λεπτός καθετήρας προωθείται μέσω αγγείου έως το ανεύρυσμα. Στη συνέχεια, τοποθετούνται ειδικά μικροσκοπικά σπειράματα ή ελάσματα στο εσωτερικό του, ώστε να απομονωθεί από την κυκλοφορία του αίματος και να μειωθεί ο κίνδυνος ρήξης.
Χειρουργική αποκοπή (clipping)
Η χειρουργική αντιμετώπιση πραγματοποιείται από εξειδικευμένο νευροχειρουργό με χρήση μικροσκοπίου και ειδικών μικροεργαλείων. Κατά την επέμβαση τοποθετείται ένα μικρό κλιπ στη βάση του ανευρύσματος, εμποδίζοντας την είσοδο αίματος και αποκλείοντάς το από την κυκλοφορία. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθούν πιο εξειδικευμένες τεχνικές, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του ανευρύσματος.
Ο Δρ. Αστέριος Τσίμπας, Νευροχειρουργός με εξειδίκευση στις νευροαγγειακές παθήσεις του εγκεφάλου, διαθέτει την εμπειρία και την επιστημονική κατάρτιση για την ολοκληρωμένη διάγνωση και αντιμετώπιση του ανευρύσματος εγκεφάλου. Επικοινωνήστε μαζί μας, εάν έχετε λάβει σχετική διάγνωση ή εμφανίζετε συμπτώματα που χρήζουν διερεύνησης. Η έγκαιρη εκτίμηση από εξειδικευμένο νευροχειρουργό μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής προσέγγισης.